Categorie: Het leven en ik

De laatste weken slaap ik licht. Er hoeft maar een klein geluidje de slaapkamer binnen te dringen, of ik ben wakker. En dat is het ergste nog niet; ik blijf ook wakker. Klaarwakker. Urenlang soms. Het schijnt een voorbereiding te zijn op de komst van ons kind; je mag natuurlijk niet doorslapen als het kroost honger heeft. Aanstaande moeders moeten daar op worden voorbereid. God prijze de natuur.

Nu zijn er de nachtelijkse dingen. Boris die is natgeregend en droog wil worden geaaid; dit laat hij weten door net zo lang te miauwen tot je toegeeft en je je hand naar z’n kop brengt. Daarna nestelt hij zich ergens op het dekbed, meestal in je zij of op je voeten, en tegenwoordig ook op mijn buik. Als ik hem eraf heb weten te porren en we allemaal comfortabel liggen, probeer ik de slaap weer te hervatten. Tevergeefs. Ik zou natuurlijk de slaapkamerdeur dicht kunnen doen, maar zonder Boris is het lang zo gezellig niet in bed, zeker niet als Melle de deur uit is.

Dat is ook een bron van slapeloosheid: Melle die na een optreden thuiskomt, rond 23.00 uur, 01.00 uur, of 03.00 uur. Hij probeert me, heel schattig, niet wakker te maken en sluipt vervolgens als een kat door het huis, maar vanaf het moment dat ik de voordeur hoor, staan mijn ogen wijd open. Totdat hij naast me ligt en hij diep begint te ademen, doe ik geen oog meer dicht.

Dit alles is te overzien en tot op bepaalde hoogte draaglijk. Ik hou immers van Melle en ook van Boris. Maar ik houd niet van bouwvakkers. En laten die mij nou ook uit mijn slaap houden. Vanochtend nog. Zaterdagochtend. Om 07.15 uur schrik ik wakker door een enorme knal: een ijzeren pijp die van drie hoog naar beneden worden gegooid. Vervolgens hoor ik André Hazes’ Zij gelooft in mij op tien, overstemd door schreeuwende mannen.

Op maandag? Ok. Dinsdag, woensdag, donderdag én vrijdag? Ach, meestal ben ik er al uit voor de piratenzender aan gaat. Maar op zaterdag? Nee, dan wil ik uitslapen. Tot minimaal half negen.

Ik zucht. Wen er maar vast aan.

"Nee hoor, hier gaan we niet wonen." Ik herinner me nog dat mooie, ruime vierkamerappartement op de derde etage. We namen hem niet, want we hadden katten. Katten die gewend waren naar buiten te gaan. Enkele maanden laten kwam er een ander appartement voorbij. Eentje op de begane grond, althans: op een halve etage hoog. De voordeur grensde aan de binnentuin. Ideaal voor katten. We namen het. Tijdens het tekenen van het huurcontract viel mijn oog op de volgende zin: U mag geen huisdieren op de gemeenschappelijke binnenplaats loslaten. Ik twijfelde. Maar tekende.

Inmiddels wonen we hier ruim drie maanden. Hoewel Boris het best goed doet, gedraagt hij zich sinds een week of twee behoorlijk neurotisch. Hij wil zes keer per uur uit de wastafel drinken, begint te schooien om sinaasappelstukjes en miauwt soms een half uur aan een stuk door.

"Misschien moet je hem eens naar buiten laten," opperde een van mijn verzorgers laatst, "dan wordt hij vast veel gelukkiger." Mijn geweten speelde op als Boris weer eens klagelijk miauwde. Hij had het altijd fijn gevonden om naar buiten te gaan; misschien werd het inderdaad weer eens tijd om hem wat avontuur te gunnen.

De voordeur is geen optie. Onze fantastische, groene en veilige binnentuin grenst namelijk aan een woongroep voor meervoudig gehandicapten, waar de deuren altijd openstaan. Stel dat ‘ie daar naar binnen loopt en wordt vergiftigd. Of dat ‘ie door een buurkat wordt geterroriseerd en wij hem niet horen als hij naar binnen wil. En een kattenluik is geen optie aan een binnentuin waar je geen dieren mag loslaten.

En dus werd het het balkon. Doordat ons huis een halve etage hoger is dan het straatniveau, moest Boris een flinke sprong wagen om er vanaf te komen. Zonder enig spoor van angst deed hij het: hij sprong over de rand, rolde zich eens lekker door het zand en ging er vandoor. Wij er achteraan. Roepen. Lokken. Hem meenemen naar huis en voordoen hoe hij het balkon weer op moest. We hebben zelfs een opstap voor hem gebouwd, zodat hij de hoge sprong in twee keer kan nemen.

Het mocht niet baten: Boris springt wel lustig het balkon af, maar erop lukt hem niet. Staat hij ervoor, dan begint hij te miauwen en helpt Melle hem erover heen.

Ik zal het niet ontkennen: we zijn overbezorgd. En nu gaat het nog maar om een kat… Gelukkig hebben we nog even de tijd om te oefenen voor het echte loslaten begint!   

Gisteren trouwde mijn jeugdvriendin Annemieke. Hoewel ik haar sinds haar vorige bruiloft niet meer had gezien, wilde ik er wel graag bij zijn. Een boezemvriendin blijft een boezemvriendin, hoe weinig je haar ook ziet.

Annemieke woont in Assen en gaf haar feest in Paterswolde. Het feest begon om 21.00 uur en zou tot 2.30 uur duren; geen tijdstip om nog terug te gaan naar Amsterdam. Mijn ouders verblijven momenteel in het schone Drentse dorpje Amen, waar ze vrienden helpen met het bedekken van hun rieten dak. Bij mijn ouders logeren is echter geen optie, want zij wonen in een geweldige, maar superkrappe camper – niet bepaald Hann-proof. De oude boerderij van hun vrienden met losse, ongelijkvloerse delen en wiebelende trapjes was evenmin een optie.

"Je kunt wel in de schaapskooi slapen," opperde mijn moeder vorige week aan de telefoon. Ik twijfelde. "Staan daar ook schapen?" Dat bleek niet het geval; de schuur heette alleen maar zo vanwege zijn auhentieke opzet. Ze konden er wel een matras neerleggen en een stroomdraad was ook zo gelegd.

En dus ging ik op pad, met in de auto mijn toilettas, porta potti (een chemisch toilet), oplegmatras, dekbed en kussens, acculader en medicijnapparaat. Toen ik aankwam, stonden de grote schuurduren al wijd open. In de kooi stond een bed op klossen en een teil water met een washandje en een handdoek. Verder hing er een peertje aan een stroomdraad, die met een flauw schijnsel ongeveer een kwart van de ruimte belichtte. In de hoek stond een hondenmand met wat stro. Het rook er naar pasgezaagd hout.

De bruiloft was indrukwekkend en erg gezellig, maar rond 00.30 uur verlangde ik naar mijn bed. We keerden terug naar de schaapskooi, waar ik mij, warm onder de wol, nestelde in de geur van pasgezaagd hout. Ik hoefde niet eens schaapjes te tellen voor ik in een diepe slaap viel…

Dat het leven zonder auto een stuk complexer is dan wanneer je wel een vierwieler voor je deur hebt staan, zal iedereen beamen. Dan hebben we het niet over milieuvriendelijkheid, je laptop kunnen uitklappen of die heerlijke snacks die je op het station kunt verorberen, maar over tijdsefficiency. Als je rolstoelgebonden bent, mag je deze toch al niet onbelangrijke factor vermenigvuldigen met honderd.

Mijn auto staat sinds ruim twee dagen bij de garage. Normaal ben ik hem een dag kwijt voor een grote beurt, maar deze keer moest ook de distributieriem worden vervangen. Dit zou de garage twee hele dagen kosten, vertelde de planner mij een maand geleden aan de telefoon. En dus liet ik mijn auto dinsdagmiddag naar de garage brengen, met de afspraak dat hij donderdag aan het einde van de dag klaar zou zijn.

De reis van mijn werk naar huis, waar ik normaal zo’n anderhalf uur over doe, kostte me bijna twee-en-een-half uur. De intercity bleek niet rolstoeltoegankelijk, de aansluiting sloot niet aan en van Amsterdam CS is nog twintig minuten naar mijn huis. Bovendien regende het en had ik geen jas bij me. Brak was ik. Zo’n werkdag nooit weer.

En dus werkte ik gisteren thuis. Vandaag nam ik vrij; kon ik me mooi even voorbereiden op een lang weekend Maastricht. Tot vandaag 16.15 uur, toen de telefoon ging. "Ik heb slecht nieuws," viel de monteur maar gelijk met de deur in huis, "we gaan het niet redden met uw auto."
"Maar ik heb hem morgenochtend om acht uur nodig. Ik ga een lang weekend naar Maastricht."
"Sorry, dit is overmacht, ik krijg net pas het onderdeel voor de distributieriem binnen."

1. Al vier weken weet de garage dat dit onderdeel nodig is;
2. De garage verstrekt geen rolstoelaangepaste leenauto’s;
3. Ik heb mijn auto een halve dag eerder gebracht dan afgesproken;
4. Een aangepaste auto huren op deze termijn zou lastig kunnen worden;
5. Ze bellen me pas anderhalf uur voor sluitingstijd, terwijl ik vanmorgen nog heb gebeld om te vragen hoe laat mijn hulp de auto zou kunnen ophalen;
6. Afspraak = afspraak.

"Ik kan niet zonder, dus zult u voor een oplossing moeten zorgen."
"Nou, ik weet niet of dat lukt mevrouw, maar ik bel u straks even terug. In het ergste geval werken we er mogenochtend een uurtje aan verder."

Ik merk hoe frustrerend ik het vind om afhankelijk te zijn van zo’n mannetje. Het liefst zou ik boos worden en roepen dat ze dan maar doorwerken tot mijn auto klaar is, maar als je iets gedaan wilt krijgen, word je niet boos. Dan blijf je vriendelijk in de hoop dat ze iets harder voor je lopen. Maar duidelijk zijn mag wel: ik heb de auto nodig, dus jullie zorgen voor een oplossing.

Ze kunnen bijvoorbeeld een huurauto voor me betalen. Ik bel alvast de twee Amsterdamse autoverhuurbedrijven met een rolstoeltoegankelijke auto in het assortiment. De een heeft de auto niet meer ("liep niet"), de ander heeft er pas zaterdag een tot zijn beschikking. Ik zie mezelf niet weer treinen, zeker niet met een matras, acculader en een tas vol medicatie.

Een uur later belt dezelfde monteur weer. "Ik heb goed nieuws. U kunt de auto nu laten ophalen. Het moet wel snel, want we sluiten over een half uur." Ik roep m’n hulp bij haar handwas vandaan: "Lot, werk aan de winkel!"

Met mijn middelbare schoolvriendin Peet loop ik over het Damrak. Er is kermis. Overal lopen ouders met kinderen. Een klein meisje met roze Hello Kitty-schoentjes begint te jammeren om een ijsje. Haar moeder wil er niets van weten, maar na drie keer ‘nee’ zet het meisje het op een krijsen. Dan zwicht de moeder; ze loopt met het kind naar de ijskraam en bestelt een softijsje met aardbeiensmaak. Het krijsen stopt direct.
"Zo zou IK dat dus nooit doen," zegt Peet resoluut, "Ik ben heel consequent in dat soort dingen. Ik hoop dat al mijn vrienden veel kinderen krijgen."
Vragend kijk ik haar aan.
"Zelf wil ik ze niet, ik moet er niet aan denken. Maar als jullie er nou veel krijgen, kan ik wel alle leuke dingen met ze doen."

Prima plan, vind ik. Peet moet gewoon peettante worden. "Ja!" roept Peet enthousiast, "Dat zei ik ook al tegen mijn zus. Het zit in mijn naam. Tante Peet wordt automatisch ‘peettante’. Maar niets, hoor. En dat terwijl ik een geboren moeder ben!" Er klinkt verontwaardiging door in haar stem.

Peet een geboren moeder? Daar moet ik even over nadenken. "Hoezo dat?"
"Nou, ik heb twee keer opgepast. De eerste keer was een makkie. Het was mijn buurjongentje van vier, en die was bang in het donker. Normaal kwam hij elk uur wel drie keer naar beneden omdat hij dacht dat er een spook in zijn kamer zat. Maar hij was verliefd op me, en hij durfde dus niet toe te geven dat hij bang was. Dat arme kind; hij heeft de hele avond liggen rillen in zijn bedje!" Ze lacht er hartelijk om.

"En de tweede keer?"
"Ik had een baan geregeld voor een vriendin, maar die wilde ineens niet meer omdat ze geen oppas kon krijgen. Al die moeite voor niks, zonde gewoon. Dus ik zeg: ‘Ok, ik doe het wel.’ En nou bleek dat kind een enorme huilbaby. Dus ik speelde een beetje met haar, en zodra ze maar een kik gaf, legde ik haar in bed. Geen last meer van gehad, de hele dag niet."

"Dus jij bent een geboren moeder?"
"Absoluut. Ik heb alleen geen moederinstinct."

Als ik mijn huis binnenkom, zijn de tafel, de koelkast en het bed al weg. En ook de dozen, die al weken overal ingepakt stonden, zijn verdwenen. Geen stoel staat er meer in het huis. Op de vloer ligt een verdwaalde plastic zak. De hond van mijn ouders kijkt me met een schuin oog aan. Alleen Gábor doet of er niets aan de hand is; hij ligt te slapen op zijn kleed. Vrijdag gaat hij terug naar het huis waar hij is geboren.

"Hallo? Is er iemand thuis?" roep ik. Mijn stem galmt door het lege huis. Geen reactie, althans, geen menselijke. Wel komt Boris binnen. Hij draalt wat rond en miauwt klagelijk. Dan krijgt mijn voorwiel een kopje en springt hij op schoot.

Ik bel Melle.
"Waar zitten jullie?"
"Nog in Amsterdam. We hebben alles in één keer over gekregen!"
"Wanneer komen jullie deze kant op?"
"Dat kan nog even duren. Er staat een enorme file."

Er is geen eten, er is niets. Ik leg mijn hoofd op Boris’ rug en overdenk mijn tijd in Nieuwegein. Zeven jaar geleden ben ik er komen wonen. Wat heb ik hier veel meegemaakt! Mijn afstuderen, eerste, tweede en derde baan, relatieperikelen, spirituele ontwikkelingen. Verdriet en vreugde, warme zomers in de achtertuin op het zuiden, waar de appelboom nu alweer minstens vijftig bloesems draagt.

Ik wil in de tuin gaan zitten, maar de knip zit erop. Naar buiten kijken gaat ook niet, want het verduisteringsscherm hangt voor het grote raam. Door een kier zie ik de rozewitte bloesems. Dit is de laatste keer dat ik alleen in dit huis ben.

Dan hoor ik de voordeur. Melle en mijn ouders komen binnen. Ze zien er moe, maar opgewekt uit. De klus is geklaard. In de camper warmt Marus een pan soep op. We eten zwijgend. Na het eten vraag ik Melle: "Zullen we maar gaan dan?" Ik geef Gábor een kus, hij doekt zijn wang tegen mijn neus.

Dan vertrekken we. Als we de straat uitrijden, kijk ik nog een keer achterom. De zon gaat onder.

Deze week ben ik 33 geworden. Als verjaardagscadeau kreeg ik van Melle een felbegeerde cd van The Flying Lesbians, een Duitse vrouwenband uit de jaren ‘70. Toen ik werd geboren, hieven zij zich op; toch hebben ze een onuitwisbare indruk op me achtergelaten – ik voel me dochter van de eerste feministische golf.

Kort voor mijn verjaardag las ik Atoomgeheimen, het nieuwste boek van Marja Pruis (2008). Daarin beschrijft zij vrouwendilemma’s van nu – comfortabel of aantrekkelijk?, zelfbeschikking of beschikbaarheid? –, maar zet zij eveneens een overtuigend beeld neer van de jaren zeventig/tachtig, toen vrouwen uit principe met vrouwen vreeën en er harde acties werden gevoerd voor de gelijkheid van vrouw en man.

Niet ik, maar mijn moeder werd volwassen in de jaren zeventig. Met mijn vader stapte ze in een feministisch huwelijksbootje en in 1976 kreeg ze mij. Ze nam me mee naar Brandpunt, het vrouwenhuis in Assen. Ik heb er maar één herinnering aan, van toen ik een jaar of drie was. Ik zat in de zandbak van de crèche, toen een andere moeder haar kind achterliet. Een jongetje. Dat kon natuurlijk niet, wist ik, jongetjes in het vrouwenhuis. Dus riep ik mijn moeder er op hoge toon bij: “Hij mag hier toch helemaal niet komen, mama?” Ik wees naar het jongetje, die inmiddels bij mij in de zandbak zat en mij met grote ogen aankeek. “Volwassen mannen mogen hier inderdaad niet komen,” antwoordde mijn moeder rustig, “maar kleine jongetjes zijn geen probleem.” Ik vroeg me nog even af waarom dan niet, maar al snel gaf ik hem mijn schepje; de rest van de dag heb ik met hem gespeeld.

Bij ons over de vloer kwamen regelmatig lesbiennes, die mijn moeder uit het vrouwenhuis kende, of die toevallig naast ons woonden. Ik ben dus opgegroeid met het beeld dat je samen was met degene van wie je hield, man of vrouw. Nooit heb ik daar vraagtekens bij gezet. The Flying Lesbians dachten daar wel anders over:

l‘m a lesbian, how about you?
hiding what you know is true?
is everybody expecting you
to give the bridal vow “l do”?
get a man that you don‘t like
never say that you‘re a dyke?

no, no, no, no, no, no, no
come on tell them you‘re a lesbian
no, no, no, no, no, no, no
say that you‘re a lesbian (Uit: ‘I’m a lesbian, how about you?’)

Ook in andere liedjes prediken The Flying Lesbians voor de vrouwenliefde. Niet omdat je nu eenmaal van vrouwen houdt, maar omdat heteroseksuele liefde vrouwen tot huisslaven degradeert:

als frau sollst du nur, für andere da sein
als frau sollst du nur, attraktiv und schön sein
als frau sollst du nur, an andere denken
nur nicht an dich selbst

du sollst für ihn eine gute frau sein
und seinen kindern eine gute mutter sein
du sollst vor allem die drecksarbeit zu hause tun
das alles nur aus liebe (Uit: ‘frauen kommt her’)

Hoewel mijn ouders en ik deze teksten luidkeels meezongen in de auto op weg naar mijn zwemles, sloeg het feminisme bij ons thuis niet door. Mijn ouders waren tolerant naar homo’s, maar ook naar hetero’s. Het ideale klimaat voor mij als kind om zelf keuzes te leren maken in de groei naar volwassenheid.

Als vier- tot twaalfjarige nam ik de teksten ter kennisgeving aan. Ik zong mee, maar begreep niet echt waarover de muziek ging. In mijn pubertijd kreeg feminisme een andere lading. Het bandje van The Flying Lesbians was inmiddels stukgedraaid, maar op schoolreis las ik mijn eerste Opzij en realiseerde ik mij voor het eerst dat er onuitgesproken allerlei dingen van mij worden verwacht omdat ik een vrouw ben.

Zo kom ik terug bij Atoomgeheimen. Comfortabel of aantrekkelijk? Zelfbeschikking of beschikbaarheid? Dit zijn dagelijks terugkerende dilemma’s in het leven van een moderne vrouw. Om maar niet te spreken over de balans tussen werk en privé, de verdeling van zorgtaken en huishoudelijke taken, het glazen plafond… Het feminisme heeft ons, mannen en vrouwen, nog veel te brengen.

En The Flying Lesbians? Die blijven vooral leuk om hun waanzinnig meezingbare liedjes!

Meer weten? Kijk dan op www.flying-lesbians.de

Precies twee jaar geleden. We zaten op de bank en Melle pakte zijn gitaar. My funny Valentine zong hij voor me, een lied van Richard Rodgers en Lorenz Hart (1937). De tekst luidt als volgt:

My funny Valentine
Sweet comic Valentine
You make me smile with my heart
Your looks are laughable, unphotographable
Yet you’re my favorite work of art

Is your figure less than Greek?
Is your mouth a little weak?
When you open it to speak, are you smart?

But don’t change a hair for me
Not if you care for me
Stay little Valentine, stay
Each day is Valentine’s Day

Is your figure less than Greek?
Is your mouth a little weak?
When you open it to speak, are you smart?

But don’t change a hair for me
Not if you care for me
Stay little Valentine, stay
Each day is Valentine’s Day

Ik was geroerd door Melles gitaar en stem, maar zeker ook door de tekst. Helemaal jezelf kunnen zijn. Dat dat is waarom iemand van je houdt. Het is de ultieme liefdesboodschap.

Elke dag is Valentijnsdag. Toch speelt Melle dit lied maar eens per jaar speciaal voor mij. Vorig jaar deed hij het stiekem terwijl ik niet thuis was. Op de piano. Hij nam het op en gaf het me ’s avonds in de vorm van een MP3: Download 01_my_funny_valentine.mp3. Dat het My funny Valentine zou zijn, had ik kunnen verwachten; dat het een Knabbel & Babbel-versie zou worden, kwam totaal onverwacht. Deze keer liepen de tranen over mijn wangen van het lachen.

Vandaag kreeg ik het lied weer live, op gitaar. Bij een ontbijtje met verse jus en een gekookt eitje. Elke dag is Valentijnsdag. En af en toe realiseer ik me:

Liefde = ontroering
Liefde = kunst
Liefde = plezier

Behalve een bank heb ik nog nooit een meubel gekocht. Als student kreeg ik afgedankte exemplaren van familie en vrienden en mijn tafel vond ik zelfs bij het grof vuil. Tot nu toe was mijn keuze voor tweedehands en opgeknapt louter noodzaak; ik had gewoon geen geld voor nieuwe stoelen, tafels, kasten en bijzettafels. Maar inmiddels zie ik de lol en het nut in van het recyclen: het is zonde om meubels weg te doen. Bovendien is het resultaat vaak verrassend; oude spullen komen soms überhip uit de verf!

In de oorlog bouwde mijn opa (ook uit geldgebrek) een aantal meubels. Eén daarvan is een glazenkast, dat van donkerbruin hout is gemaakt. Na jaren in het huis van mijn grootouders, heeft deze kast nog een flinke tijd in het huis van mijn ouders gestaan. Hij stond in de voorkamer, waar de divan stond, met een schommelstoel en oude zwart/wit-tv. Hij kwam er mooi tot zijn recht. In 1996 besloten mijn ouders om permanent te gaan reizen. Ze verkochten het gros van hun spullen, maar de glazenkast wilde niemand hebben, en dus belandde hij op een stoffige zolder. Toen ik naar Nieuwegein verhuisde, kreeg de kast van mijn opa een nieuwe bestemming. Maar daarvoor moest hij eerst oranje geverfd. De binnenkant werd champagnekleurig. Zo luidde ik zijn tweede – of eigenlijk derde – leven in.

Mijn opa’s kast uit 1943 blijkt nog helemaal van deze tijd. Onlangs kreeg hij een nieuw imago, houtskoolzwart met krijtwit. Het resultaat is verbluffend, zeker in ons nieuwe huis, waar hij afsteekt tegen de houten woonkamervloer en past bij de betegelde keukenvloer.

Ook de stoelen van mijn oma’s ronde keukentafel – vier exemplaren met lelijk beige beklede skay – kregen in Nieuwegein een tweede leven; ze werden oranje geverfd en blekleed met groen/oranje streepjesstof. Na hun metamorfose met zwarte verf en een designstofje zien ze eruit alsof Victor en Rolf er zelf nog op hebben gezeten. En wat denk je van de jaren ’30-stoel, die we onlangs aan de kant van de weg zagen staan met stoffige, muffe, mosgroene blekleding? Ook hem misstaat een modern jasje niet.

Geef je meubels dus een tweede kans. Je zult verbaasd staan van het resultaat. En het is nog duurzaam ook!